EURO POLİTİKA

Brexit’te Son Söze Gelirken Artık İki Seçenek Var: İptal Etmek ya da Tekrar Referandum Yapmak

Eğer İngilizler Brexit ile ilgili gerçekler ile bugün yüzleşecek olsalardı, Avrupa Konseyi tarafından tanınan 6 aylık ek süre ile iki şeyden birini yaparlardı.

Bu seçeneklerden ilki ve en basit olanı Brexit’in  başarısız olduğunu ve ne Başbakan tarafından önerilen yumuşak Brexit’in ne de Muhafazakar parti içerisindeki bir kısım azınlık tarafından savunulan anlaşmasız Brexit’in şu anda ve herhangi bir zamanda  meclisin onayını alabilecek bir seçenek olmadığını kabul etmektir.

Brexit hayata geçme aşamalarının herbirinde kendi ağırlığı altında ezilerek ölmüştür. Theresa May Avrupa Birliği’nden çıkış anlaşması için çoğunluğu kazansa bile ki bunun olduğuna dair herhangi bir işaret yok, bu aynı zamanda İngiltere’nin süresiz olarak AB Gümrük Birliği’nde kalması ve Avrupa Birliği’nin zevkine varması anlamına da gelebilir.

Birleşik Krallık, Jacob Rees-Mogg’un eskiden olduğu gibi, kural yapan yerine kurallara uymak zorunda olan ve yaldızlı bir kafeste tutsak olan tabi bir devlet haline gelecekti. Avrupa Birliği karşıtları Theresa May’in önerdiği anlaşmanın birçok bakımdan tam üye olarak AB’de kalmaktan daha kötü olduğunu sezinlemekte haklılar.

Bu koşullarda şu anda bu gerçeği kabul edip 50. maddeyi iptal ederek Brexit yorgunluğunu sona erdirmek daha iyi olur. 2016 referandum sonucu Brexit için farklı varsayım modellerini tartışmak için bize harcamak için sonsuz zaman sağladığı bakımından hala daha ‘’saygı duyulabilir’’ fakat bu uzun uzadıya düşünme süreci devirdaim makinesi  olan yarışmalar gibi bir salon oyunu statüsünde olacaktı. O zaman diğer sorunları ile ilgilenen ve dünyada yaşayan ulusun yoluna giremezdi.

Brexit kaosu ve yorgunluğu tek bir hareketle diğer bir deyişle 50. maddenin iptali ile giderilebilir ve bu tek taraflı olarak hızlı bir şekilde Birleşik Krallık tarafından yapılabilir. Daha sonra Muhafazakârlar 2022 genel seçimleri için yeni bir lider altında kendilerini yeniden canlandırabilirler ve böylece Brexit mazideki acı bir anı olarak kalabilir.

Yine de bu durum, kendini hıyanete ve hakarete uğramış hissedenler için çok fazla olabilir. İkinci seçenek olan insanlara seçim hakkı sunmak ise bu insanların duygularını yatıştırmakta yardımcı olabilir.

Independent’in sürekli olarak savunduğu gibi, eğer Brexit süreci, halkın iradesiyle ve özgürce ifade edilmek suretiyle başlatıldığı şekilde çözülecekse, ikinci bir referandum kaçınılmazdır. Altı ay bunun için yeterli bir zaman olacaktır.

Böyle bir durumda seçenekleri tartışmak için uzun bir kampanyaya ihtiyacımız olmazdı, bunun için katılımcı demokraside 3 yıl boyunca alıştırma yaptık. Yanlarında büyük sayıları olan, ya da ‘’proje korkusu’’ veya tek pazar ve gümrük birliğini açıklayan grafiklerin olduğu otobüslere de ihtiyacımız olmazdı. Bu konularda artık tamamen eğitimliyiz.

Bir AB referandumu hakkındaki 2015-16 mevzuatı yeniden düzenlenebilir, son referandumdaki kusurlar onarılabilir ve oylama, seçim komisyonunun uzmanlığının rehberliğinde oy pusulasında mümkün olduğunca makul seçeneklerle yapılabilir. Böyle bir durumda oy pusulası AB’de kalma ve May’in anlaşmasını ve/ veya ekonomik olarak yıkıcı olsa da en azından pratik olan DTÖ veya zor Brexit opsiyonu olan birkaç tane AB’den çıkış seçeneklerini içermelidir.

Tabii ki İngilizler hızlı bir karar vermek istemeyecekler ve milletvekillerinin keyif aldığı cömert tatiller, Avam Kamarası’nın meseleleri çözme fırsatlarının ciddi şekilde kısıtlanacağı anlamına geliyor.

Muhtemelen, Theresa May’in ya da ikamesinin, Ekim ayının ortalarında, daha fazla zaman isteyen İngiliz parti konferanslarından bir süre sonra Brüksel’e dönmesi bekleniyor. Avrupalılar ise yeni plan ile ilgili tahmin edilen soruları soracaklar. Ayrıca İngiltere’nin fiilen yasakladığı sert Brexit’ten kaçınmak için gerekirse tekrar ve tekrar ek süre tanıyacaklar.

Diyelim ki Emmanuel Macron’un sonunda sabrı tükenmiş ve ek süre talebini reddetmiş olsa bile İngiltere AB’yi çok büyük ihtimalle terk etmeyecekti çünkü daha sonra çökmek ve Brexit’i iptal etmek seçenekleri  ile karşı karşıya kalacaktı. Bunun sebebi ise şimdiki ya da gelecekteki herhangi bir Avam Kamarası ise anlaşmasız Brexit için asla oy kullanmayacak olmasıdır.

Brexit tüm niyet ve amaçları ile öldü. Yeniden canlanması ise daha açık görüşlü olan ayrılıkçıların bir kısmının farkına vardığı ikinci bir referandum yolu ile olur.

Kaynak:  https://www.independent.co.uk/voices/editorials/brexit-extension-referendum-final-say-revoke-article-50-a8865741.html

Haber Çevirisi – Sedanur ASLAN (EuroPolitika Dergisi Araştırma Ekibi)