AB Üyesi Ülkelerin Türkiye Dış Ticaretindeki Yeri

Zafer AĞYAR

 

Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki dış ticaret verilerine bakıldığında, Avrupa Birliği ülkelerinin Türkiye dış ticaretinde önemli bir paya sahip olduğu görülmektedir. Türkiye 2015 yılında, Avrupa Birliği’ne (AB) üye 28 ülkeye toplam  57,6 Milyar Euro değerinde ihracat ve 70,9 Milyar Euro değerinde ithalat gerçekleştirmiştir.

9

İHRACAT: Türkiye 2015 yılında, toplam ihracatının %44,5’ini AB üyesi ülkelere yapmıştır. AB üyesi ülkelerden en fazla ihracat Almanya’ya yapılmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2015 yılı geçici verilerine göre 2015 yılında Almanya’ya 12,1 milyar Euro değerinde ihracat yapılırken, Almanya’dan sonra en fazla ihracatın yapıldığı ülkeler sırasıyla İngiltere, İtalya ve Fransa olmuştur.

şekil 1

Son 10 yılın (2006-2015 yılları arası) ihracat verileri incelendiğinde; Türkiye’nin 2006 yılında AB’ye yaptığı toplam ihracat 38,3 milyar Euro iken, 2007 yılındaki artıştan sonra 2008 ve 2009 yıllarında düşüşe geçse de 2010 yılında itibaren tekrar artış ivmesi kazanarak 2015 yılında 57,6 Milyar Euro’ya ulaşmıştır. Türkiye’nin AB üyesi 28 ülkeye yaptığı ihracat değeri yıllar itibariyle artmasına rağmen, toplam ihracattaki payı düşüş göstermiştir. 2006 yılında Türkiye, toplam ihracatının %56,3’ünü AB üyesi ülkelere yapmış iken bu oran 2015 yılında %44,5’e gerilemiştir.

Yıllar itibariyle Türkiye-AB ihracat verileri ve Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı Tablo.1‘deki gibidir.

Tablo.1: 2006-2015 yılları arası Türkiye -AB ihracatı

Yıl AB İhracat (Euro)   Toplam ihracattaki payı (%)
2006 38.300.390.060 56,3
2007 44.263.726.482 56,7
2008 43.126.501.342 48,2
2009 33.770.980.342 46,1
2010 39.574.595.691 46,4
2011 44.953.482.787 46,4
2012 46.162.135.782 38,9
2013 47.563.002.544 41,5
2014 51.570.290.162 43,5
2015 57.641.952.301 44,5

Kaynak: TÜİK

 

İTHALAT: Türkiye 2015 yılında, toplam ithalatın % 38’i AB üyesi ülkelerden yapılmıştır. AB üyesi ülkelerden en fazla ithalat 19,3 milyar Euro ile Almanya’dan yapılmıştır. Almanya’dan sonra en fazla ithalat yapılan ülkeler sırasıyla İtalya, Fransa ve İspanya olmuştur.

şekil2

Son 10 yılın (2006-2015 yılları arası) ithalat verileri incelendiğinde; Türkiye’nin 2006 yılında AB’den yaptığı toplam ithalat  47,3 milyar Euro iken, 2015 yılında 70,9 milyar Euro’ya ulaşmıştır. Türkiye’nin AB üyesi 28 ülkeden yaptığı ithalat değeri yıllar itibariyle genel olarak artmasına rağmen, toplam ithalattaki payı düşüş göstermiştir. 2006 yılında Türkiye, toplam ithalatın %42,6’sını AB üyesi ülkelerden yapmakta iken bu oran 2015 yılında %38,0’a gerilemiştir.

 

Yıllar itibariyle Türkiye-AB ithalat verileri ve Türkiye’nin toplam ithalatı içindeki payı Tablo.2‘deki gibidir.

Tablo.2: 2006-2015 yılları arası Türkiye -AB ithalatı

Yıl AB İthalat (Euro) Toplam ihracattaki payı (%)
2006 47.314.990.655 42,6
2007 49.896.611.437 40,3
2008 50.299.888.772 36,9
2009 40.457.323.061 40,2
2010 54.158.261.143 39,0
2011 65.626.826.480 37,9
2012 68.185.961.511 37,0
2013 69.741.759.104 36,7
2014 66.839.864.732 36,7
2015 70.881.221.523 38,0

Kaynak: TÜİK

Sonuç olarak; Avrupa Birliği Ülkelerinin Türkiye dış ticaretinde önemli bir yeri olmakla birlikte, dış ticaret hacmi yıllar itibariyle artış göstermektedir. Fakat dikkat çeken bir husus ise; gerek ihracat gerekse ithalat değerlerindeki bu artışa rağmen toplam içerisindeki pay düşüş göstermiştir.

Fasıllara göre dış ticaret verileri incelendiğinde; 2015 yılı Ülkemizden en fazla ihracat yapılan fasıl 11,9 milyar Euro ile motorlu kara taşıtları olmuştur. Örme giyim eşyası ise 6,2 milyar Euro ile en fazla ihraç edilen ikinci fasıl grubu olmuştur. Ardından 5,5 milyar Euro ihracat değeriyle makinalar ve mekanik cihazlar gelmektedir. İthal edilen fasıllara bakıldığında ise; en büyük payı 12,9 milyar euro değerinde makinalar ve mekanik cihazlar ile 12,5 milyar Euro ile motorlu kara taşıtları almıştır.

Tablo.3: Fasıllara göre Türkiye- AB(28) dış ticaret hacmi, 2015

Fasıl adı İhracat Euro İthalat Euro Dış Ticaret Hacmi
Motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça, aksesuarı 11.864.541.801 12.458.066.790 24.322.608.591
Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam ve parçaları 5.529.272.971 12.883.243.771 18.412.516.742
Elektrikli makina ve cihazlar, ses kaydetme-verme, televizyon görüntü-ses kaydetme-verme cihazları,aksam-parça-aksesuarı 3.789.567.883 5.296.323.803 9.085.891.686
Plastikler ve mamulleri 1.868.263.328 4.941.295.855 6.809.559.183
Örme giyim eşyası ve aksesuarı 6.173.183.150 126.304.240 6.299.487.390
Demir ve çelik 1.141.680.950 5.044.431.089 6.186.112.039
Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar 1.294.205.432 3.171.872.990 4.466.078.422
Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarı 3.680.178.405 220.660.214 3.900.838.619
Demir veya çelikten eşya 1.817.414.761 1.073.393.604 2.890.808.365
Eczacılık ürünleri 132.328.475 2.564.242.639 2.696.571.114

Kaynak: TÜİK

 

Hazırlayan:  Zafer AĞYAR – TÜİK Uzmanı  & Endüstri Mühendisi

           * Not: 2015 yılı verileri geçicidir.