EUROPOLITIKA WORKSHOP (1) RAPORU | 3.Hafta

EUROPolitika Workshop (III) Raporu

Tarih: 21.12.2019

Yer: Olmadık Projeler Atölyesi, Balat/İstanbul

 

TÜRKİYE-AB
GÜMRÜK BİRLİĞİ ve GÜNCELLENMESİ MESELESİ

Doç. Dr. Yonca Özer

Marmara Üniversitesi

Avrupa Araştırmaları Enstitüsü

 

GENEL ÖZELLİKLERİ VE KAPSAMI

  • Ortaklık Konseyi’nin 6 Mart 1995 GB Kararı ile 1.1.1996’da yürürlüğe girmiştir.
  • Bu karar GB’nin uygulanması için gerekli kuralları ve ilkeleri ortaya koymuş, kapsamını belirlemiştir.
  • GB ile aynı zamanda Ortaklığın 3. ve son dönemine girilmiştir.
  • SANAYİ MALLARININ VE İŞLENMİŞ TARIM ÜRÜNLERİNİN SERBEST DOLAŞIMI
  • AB’NİN ORTAK GÜMRÜK TARİFESİ’NİN (OGT) UYGULANMASI
  • GB’NİN DOĞRU VE YEKNESAK BİR ŞEKİLDE İŞLEMESİ İÇİN AB’NİN ORTAK TİCARET POLİTİKASINA VE REKABET KURALLARI MEVZUATINA UYUM
  • GELENEKSEL VE SINIRLI GB TANIMININ İÇERDİĞİ KAPSAMIN YANISIRA TR EKONOMİSİNİN YAPISININ, STANDARTLARININ VE YASAL ÇERÇEVESİNİN DE AB TEK PAZARININKİLERLE UYUMLAŞTIRILMASI

 

GB’nin Olumlu Etkileri

  • Ekonominin küreselleşmesi, Avrupa ve küresel piyasalara entegrasyon: Ticaret hacmi 1996-2015 arasında 6 kat artmıştır.
  • Avrupa’nın periferisindeki en entegre ülke: TR AB’nin 5. büyük, AB ise TR’nin en büyük ticaret ortağıdır. İkili mal ticareti 4 kat artmıştır. İmalat ve hizmette dış yatırımların yarısından fazlası AB’den.
  • Artan rekabetin imalat sanayinin transformasyonunu motive etmesi
  • Yeni yatırımlarla üretim teknolojisinin gelişmesi ve kalitenin artması
  • Üretim yapılarının dönüştürülmesi, verimliliğin, kapasitenin ve rekabet gücünün artması: İhracat hacmi 5 kat artmıştır.
  • Nispeten nitelikli emek yoğun, orta teknolojili ve katma değeri daha yüksek ürünler ithal edilmeye başlanmıştır: Düşük teknoloji ürünlerinin ihracattaki payı %57’den %32’ye gerilerken, orta teknoloji ürünlerinin payı %40’dan %66’ya çıkmıştır.

 

GB’nin Güncellenmesi: Reform İhtiyacı

  • Yapısal sorunlarının giderilmesi
  • Kapsamının genişletilmesi

GB’nin Yapısal Sorunları:

  • GB’nin asimetrik yapısı: TR karar alma mekanizmalarında yer alamamasına rağmen GB ile doğrudan ilgili alanlarda AB mevzuatını kabul etmek durumundadır.

– AB’nin mevcut mevzuatına uyumda başarılı olduğu halde özellikle ticaret politikası ve teknik kurallar konusunda devamlı gelişen mevzuata uyum sorunludur.

– Üçüncüülkelerle yapılan ticaret antlaşmaları müzakerelerinde yer alamamakta,otomatik olarak taraf olamamakta veya paralel anlaşmalar yapamamaktadır.

– Dolayısıyla TR söz konusu ülkelerle benzer anlaşmaları kendi yapmak durumundadır.

Ancak söz konusu ülkelerin malları GB dolayısıyla AB üzerinden TR piyasalarına bir engelle karşılaşmadan zaten girebilmektedir.

– Dolayısıyla bazıları kendi piyasalarını TR menşeli mallara açmak istememekte, bu anlaşmaları yapmaya ikna olmaları zaman almaktadır.

– Bu durum 2006 sonrasında AB’nin yaptığı ikili STA’ların sayısının artmasıyla ve daha kapsayıcı hale gelmeleriyle özellikle sorun teşkil etmeye başlamıştır.

  • Etkin ve etkili işleyen bir ihtilafların çözümü  mekanizmasının olmayışı

 

GB’nin Dar Kapsamlı Oluşu

  • Sadece sanayi mallarını ve işlenmiş tarım ürünlerini kapsar.
  • Günümüz STA’larının tersine tarım mallarının ve hizmetlerin serbest dolaşımı ile yatırımların ve kamu ihalelerinin serbestleştirilmesini içermemektedir.
  • Bu sektörlerde önemli oranda ticaret engelleri mevcuttur.
  • Karşılıklı liberalizasyon taraflar için önemli ekonomik kazanımları sağlayacak, refah ve reel gelir artışı söz konusu olacaktır.

 

Avrupa Komisyonu 2016 Etki Raporu
Çözüm önerisi: GB+STA Formülü

 

GB’nin Reformu/Güncellenmesi:

– TR’nin GB ile ilgili alanlardaki AB karar alma mekanizmalarına daha etkili katılımının sağlanması

– Bağımsız, tarafsız, şeffaf ve teknik hakemlik içeren bir ihtilafların çözümü mekanizması

Tarım, hizmetler ve kamu alımları piyasalarının karşılıklı açılmasını sağlayacak şekilde iki taraf arasında yeni bir STA oluşturulması

 

Türkiye’nin Pozisyonu

 

  • TR Etki Raporunda da GB+STA önerisini destekleyen sonuçlar, diğer senaryolardan daha olumlu olduğu ve benzer bir önerinin sunulması
  • Ayrıca mal taşımacılığına getirilen kısıtlamalar (taşıma kotaları vs.) ile vize meselesinin vurgulanması

 

 

Hazırlayan: Doç. Dr. Yonca ÖZER