Rusya’da Gerçekleşen Nükleer Patlama İle İlgili Bilmeniz Gereken 5 Şey

Sadık Öncü – Yardımcı Ekonomi Editörü

8 Ağustos’ta Rusya’nın Nonoksa Füze Deneme Tesisleri’nde gerçekleşen kazada 8 kişi ölmüş ve yakınlardaki kasabada ani bir radyasyon sıçraması, tüm dikkatlerin Rusya üzerinde toplanmasıyla sonuçlanmıştı. Peki yanlış giden şey neydi?

Rus yetkililerin belirsiz ve olası yanıltıcı açıklamaları, bilim insanlarının ülkenin en gizli silah projelerinden biri olan Burevestnik nükleer enerjili seyir füzeleri için bir nükleer itiş sistemi üzerinde çalıştıkları yönündeki spekülasyonlara bir yenisini daha ekledi. İşte bilmeniz gerekenler:

1. Kazalar Rus Ordusunda Sık Sık Meydana Geliyor

Chernobyl on Sky Atlantic

2000 yılındaki Kursk denizaltısınının batmasından bu yana, Rus ordusu kazaya yatkın bir imaja sahipti. 2006’dan beri Rus denizaltılarında en az 6 yangın ve Mayıs ayından bu yana cephane depolarında en az üç patlama gerçekleşti. Son olarak daha geçen ay Temmuz ayında yüksek  donanımlı araştırma denizaltısı olan Losharik’te çıkan yangın, 14 denizcinin ölümü ile sonuçlanmıştı. 

Onarımlar, Rus donanması için tehlikeli bir zamandır, sadece gemi tamir havuzundaki denizaltıların yanmasıyla değil, aynı zamanda PD-50 yüzer havuzun 2018 yılında kazayla batması ile tek Rus uçak gemisinin neredeyse etkisiz hale gelmesi bakımından da riskli zamanlardır. 

Ancak son zamanlarda Losharik ve Burevestnik gibi nükleer enerji ve füze tesislerinde yaşanan ölümcül kazalar gerek civarda yaşayan Rus halkının sağlığı, gerekse de Rus Ordusunun itibarı için özellikle tehlikelidir.  

2. Rus Ordusu Hikayeyi Örtbas Etmek İstiyor

Rus ordusunun bu tarz kazalara karşı ilk tepkisi olayları örtbas etmeye çalışmaktır. Severodvinsk’teki atmosferik izleme cihazlarından elde edilen kanıtlara rağmen Rus Ordusu, ilk olarak patlama sırasında herhangi bir radyasyonun yayıldığını reddetti, yakınlardaki sakinlere her şeyin güvenli olduğunu ve panikten kaçınmaları gerektiğini söyledi. Kazanın nedenini açıklamak ve patlamanın radyoaktif kirlenmeye yol açtığını kabul etmek, Rusya’nın nükleer ajansı olan Rosatom’un iki gününü aldı. Hala daha neyin patladığı ya da ordunun neyi test ettiği hususunda net bir açıklama yok. 

Rosatom Nükleer Ajansı, patlamanın sıvı tahrik sisteminde bir izotop güç kaynağının testlerinden kaynaklandığını ve test edilen sistemin türünün spekülasyonlara yol açtığını öne sürdü. Uzmanlar, Rusya’nın yeni seyir füzesi, yeni bir radyoizotop termoelektrik jeneratörü veya Rusya’nın yeni silah sistemlerinden birine güç vermesi amaçlanan deneysel reaktör için tasarlanan nükleer bir motor olabileceğine inanıyor. Söylentiler aynı zamanda yerel halk arasında da yayıldı ve bölgedeki eczanelere iyot tabletlerinin tedariğini hızlandırdı. 

3. Rusya Nükleer Enerji Kullanımında Bir Lider

Nuclear

Rus Hükümetinin ve Ordusunun nükleer enerji hususunda dikkat çekici derecede sakin olduğunu söylemek, özellikle ülkenin tarihini göz önüne alındığında önemsiz bir şey olabilir. Rusya’nın nükleer sanayi kompleksi mobil nükleer enerji biçimlerine yatırım yapmaya devam ediyor, örneğin bu yıl başlatılan Akademisyen Mikhail Lomonosov yüzen nükleer santral istasyonu ile Rusya’nın uzak bölgelerine enerji sağlanması amaçlanmıştır. Rusya’nın nükleer endüstrisi, konuşlandırılabilir denizaltı nükleer santralleri inşa etti ve karayolu sistemleri için konteynerli nükleer reaktörler tasarladı. Endüstri tarihsel olarak Sovyet uydularını, deniz fenerlerini, sonar şamandıralarını ve benzerlerini besleyen radyoizotop termoelektrik jeneratörlerinden (RTJ’ler) çeşitli güç biçimleri üzerinde çalışmaya devam ediyor. Burevestnik füzesi gibi en yeni nükleer silahlar, Rus reaktör tasarımındaki ve minyatürleştirmedeki gelişmelerden faydalanarak nükleer güç kullanmaktadır. 

4. Rusya Neden Bu Silahları İnşa Ediyor?

Başkan Vladimir Putin, “yenilmez” olarak tanımladığı silahları Mart 2018’de kamuoyuna tanıttığında, aslında Rusya’nın Birleşik Devletler’le artan çatışma riskini yönetme stratejisinin bir parçası olarak, tasarım ve geliştirme aşamasında uzun yıllar süren projeleri ilk defa görücüye çıkarmış, bu şekilde başlıca rakibine de mesajlar vermiştir. 

Rusya Genelkurmay karargahındaki askeri planlamacılar, uzun menzilli konvansiyonel silahların zorlayıcı gücüne, stratejik olmayan nükleer silahlara ve stratejik nükleer silahlara dayanan, çatışma yönetimi için birkaç katmanlı strateji geliştirdiler. Moskova ayrıca Birleşik Devletler’in 2002 yılında Anti-Balistik Füze Antlaşması’nı sonlandırarak istikrarı sağlayan önemli bir sözleşmeyi bozduğuna inanıyor. Rusya’nın görüşüne göre, bu anlaşma karşılıklı güvenlik açığı barındırıyor ve daha yeni nükleer silah projelerini finanse etme kararı kısmen Anti-Balistik Füze Antlaşması’nın kaldırılmasına bağlı durumda. 

Bu silahların hiçbiri stratejik denge açısından oyun değiştirme kabiliyetine sahip değildir. Avangard HGV ve Poseidon nükleer enerjili torpido gibi bazı silahlar, ABD topraklarının Rus nükleer silahlarına karşı savunmasız kalmasını sağlayarak füze savunma yatırımlarına karşı koymayı amaçlamaktadır. Burevestnik nükleer güdümlü füze gibi diğerleri, Rusya’nın tepkisinin potansiyel sonuçlarından korkması amaçlanarak düşmanın saldırmasını caydırmak için tasarlanmıştır. 

5. Rusya’nın “Yenilmez” Silahları Şimdi Nerede?

Rusya’nın Kinzhal isimli havadan atılan balistik füze sistemi muhtemelen en az bir adet Mig-31K modifiyeli avcı filosu ile hizmete girdi. Rusya Savunma Bakanlığı, karayolu mobil lazer sistemi Peresvet‘in Aralık 2018’de resmen hizmete girdiğini duyurdu. Silah muhtemelen bir uydu tahrip füzesi veya füze karşı savunması amaçlı önlemler sistemi olarak tasarlandı. Yeni bir ağır, sıvı yakıtlı kıtalararası balistik füzesi olan Sarmat’ın, 2021’e kadar seri üretime girme ihtimalinin bir miktar geciktiği bildiriliyor. Füze programı, 2018 baharından beri birkaç güncelleme ile geliştirilme zamanının 2 ila 3 sene gerisinde kalıyor. 

Vladimir Putin, Aralık 2018’de Avangard isimli hipersonik aracın başarılı bir uçuş testini yaptığını bildirdi. Bu gibi duyurular, bu tarz teknolojinin inanılmaz karmaşıklığı göz önüne alındığında, bir dereceye kadar şüpheci geliyor. Düzenli bir seyir füzesinin menziline ve manevra kabiliyetine sahip olan ancak çok daha yüksek hızda uçan bir silah olan hipersonik kayma aracı Sarmat isimli ağır termonükleer kıtalararası balistik füze tamamlanana kadar SS-19 mod 3 Stiletto (UR-100UTTKh)’ya yerleştirilecek. 

Benzer şekilde, Poseidon nükleer enerjili stratejik torpido hala test aşamasında görünüyor. Nisan 2019’da Rusya, Poseidon’un torpidolarını ve insansız sualtı araçlarını taşımak ve Rusya’nın derin su dalış istasyonlarına bir ana gemi statüsünde hizmet verecek 09852 Belgorod projesi olarak da bilinen yeni ve özel amaçlı bir denizaltı programı başlattı. 

Nükleer güdümlü kruz füzesi Burevestnik‘in başı dertte görünüyor, analistler 2017’den bu yana yaptığı testlerin çoğunda başarısız olduğunu bildirdi. Yürürlükte olan teknolojik yeniliklerin sayısını göz önüne aldığımızda, bu projenin gerçekleşmesi pek imkan dahilinde değildir. Programın sorunları ışığında, Rus bilim insanlarının gerçekten de geçen haftaki kaza sırasında füzeye güç vermek için yeni bir yol üzerinde çalıştıkları görülüyor.

Çeviri Kaynağı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir