Almanya’da siyaset genellikle dramatik iniş çıkışlardan ziyade dengeli geçişlerle anılır. Ancak son aylarda Berlin’de konuşulan konu alışılmışın dışında: Angela Merkel gerçekten geri mi dönüyor? Resmî olarak hayır. Fakat siyasette semboller, bazen resmî pozisyonlardan daha güçlüdür. Merkel’in CDU kongresine yeniden katılması ve kamuoyunda görünürlüğünün artması, sadece nostaljik bir an değil; Almanya’nın merkez sağında süren kimlik mücadelesinin işareti.
ANALİZ
Bu tartışmanın diğer tarafında ise Friedrich Merz var. Uzun yıllar Merkel’in parti içindeki rakibi olarak bilinen Merz, bugün CDU’nun ve federal hükümetin başında. Bu durum, Alman siyasetinde sadece kuşak değişimi değil, aynı zamanda yön arayışı anlamına geliyor.
Merkel’in Gölgesi Neden Hâlâ Bu Kadar Güçlü?
Angela Merkel 2021’de siyaseti bıraktığında, ardında krizleri yönetmiş bir lider mirası bıraktı: Euro krizi, mülteci akını, pandemi ve Brexit süreci. Merkel’in siyaseti ideolojik sertlikten çok pragmatizmle özdeşleşti. CDU’yu merkeze taşıdı, hatta zaman zaman sosyal demokratlara yaklaşan politikalar benimsedi.
Ancak bu genişleme stratejisi parti içinde rahatsızlık yarattı. Özellikle göç politikaları ve enerji dönüşümü gibi alanlarda muhafazakâr seçmen kendisini dışlanmış hissetti. Bu zemin, Merz’in geri dönüşünü mümkün kıldı.
Reuters’ın Merz profiline göre, Merz uzun süre Merkel’in liderliğini açıkça eleştiren bir figürdü ve CDU’nun “ekonomik liberal ve muhafazakâr köklerine dönmesi” gerektiğini savundu (Reuters, 2024). Bu yaklaşım, Merkel sonrası dönemde CDU’nun yönünü yeniden tartışmaya açtı.
Merz’in CDU’su: Netlik mi, Risk mi?
Friedrich Merz’in liderliği, CDU’nun ideolojik çerçevesini daha belirgin hâle getirmeyi amaçlıyor. Ekonomi politikalarında iş dünyasına yakın, vergilendirme ve sanayi rekabeti konularında daha liberal bir çizgi savunuyor. Göç meselesinde ise Merkel dönemine göre daha sert bir söylem benimsiyor.
Bu değişim Avrupa’da da dikkatle izleniyor. European Council on Foreign Relations (ECFR), Almanya’daki muhafazakâr dönüşümün sadece iç siyaseti değil, Avrupa Birliği’nin geleceğini de etkileyebileceğini belirtiyor (ECFR, 2025). Çünkü Almanya’nın yönü, Avrupa’nın yönünü de belirliyor.
Buradaki temel soru şu: CDU daha net bir muhafazakâr çizgiyle merkez seçmeni kaybetme riski alıyor mu? Merkel döneminde CDU’nun başarısı, geniş bir seçmen koalisyonu oluşturabilmesiydi. Merz ise kimlik netliği ile seçmen genişliği arasında zor bir denge kurmaya çalışıyor.
AfD Meselesi: Kırmızı Çizgi Nerede?
Almanya’da sağ popülist AfD’nin yükselişi, CDU’nun stratejik tercihlerini doğrudan etkiliyor. The Guardian’ın analizine göre, Merkel Merz’i AfD ile dolaylı işbirliği ihtimali üzerinden eleştirdi ve demokratik sınırların korunması gerektiğini vurguladı (The Guardian, 2025).
Merz açık bir işbirliğini reddetse de, AfD’nin yükselişi CDU üzerinde baskı yaratıyor. Sağ seçmeni geri kazanma isteği ile demokratik merkezde kalma zorunluluğu arasındaki gerilim, partinin geleceğini belirleyecek.
Bu durum, Merkel’in “merkezde kalma” stratejisinin hâlâ etkili bir referans noktası olduğunu gösteriyor. Merkel doğrudan siyasete dönmese bile, CDU’nun iç tartışmalarında görünmez bir aktör olarak kalmaya devam ediyor.
Avrupa ve Güvenlik: Daha Sert Bir Almanya mı Geliyor?
Merz döneminin en dikkat çekici boyutlarından biri dış politika tonundaki değişim. Financial Times analizleri, Almanya’nın Avrupa savunma kapasitesinde daha aktif rol almak istediğini ve Berlin’in stratejik özerklik tartışmalarında daha iddialı bir çizgiye kaydığını vurguluyor (Financial Times, 2025).
Merkel döneminde Almanya çoğunlukla kriz yöneten ve uzlaşma sağlayan bir güç olarak hareket etti. Merz ise Almanya’nın liderlik rolünü daha açık ifade ediyor. Bu değişim, Fransa-Almanya ekseninde ve NATO içinde yeni bir denge arayışını beraberinde getirebilir.
Ancak bu daha net ve sert ton, Almanya’nın geleneksel “dengeleyici güç” imajını zayıflatır mı? Bu sorunun cevabı henüz net değil.
Merkel Gerçekten Geri mi Dönüyor?
Resmî olarak Merkel herhangi bir pozisyon talep etmiyor. Ancak Handelsblatt’ın yorumunda Merkel ile Merz arasındaki ilişki bir “siyasi drama” olarak tanımlanıyor; çünkü her kamuoyu açıklaması ve her sembolik adım, CDU içindeki dengeleri etkiliyor (Handelsblatt, 2026).
Merkel’in varlığı, Merz için hem avantaj hem risk. Avantaj; çünkü parti tabanının önemli bir kısmı Merkel dönemini istikrarla özdeşleştiriyor. Risk; çünkü Merz’in kendi siyasi kimliğini inşa etmesi için Merkel’in gölgesinden çıkması gerekiyor.
Bu nedenle asıl mesele Merkel’in geri dönüp dönmeyeceği değil. Asıl mesele, CDU’nun hangi kimlikle yoluna devam edeceği.
Almanya İçin Yol Ayrımı
Almanya bugün ekonomik yavaşlama, enerji maliyetleri ve güvenlik tehditleri gibi zorluklarla karşı karşıya. Bu ortamda seçmen netlik ve liderlik arıyor. Merz bu ihtiyaca cevap vermek istiyor. Ancak Merkel döneminin geniş tabanlı uzlaşma modeli hâlâ güçlü bir referans noktası.
Önümüzdeki yıllar, Almanya’nın daha ideolojik bir merkez sağ mı yoksa daha pragmatik bir denge siyaseti mi tercih edeceğini gösterecek. Merkel geri dönmese bile, onun mirası Almanya siyasetinde yaşamaya devam edecek.
Ve belki de asıl sürpriz burada: Bazen siyasette geri dönmek için resmî bir makam gerekmez.
Photo: Angela Merkel başbakanlıktan ayrıldıktan sonra ilk kez CDU kongresine katıldı, uzun süre alkışlandı Fotoğraf: Thomas Kienzle/AFP/Getty Images
Referanslar
ECFR. (2025). What Germany’s conservative turn means for Europe? European Council on Foreign Relations. https://ecfr.eu/publication/the-kids-are-all-right-what-germanys-conservative-turn-means-for-europe/
Financial Times. (2025). Germany’s new leadership and Europe’s security future. Financial Times. https://www.ft.com
Handelsblatt. (2026). Merkel versus Merz – die Soap-Opera, die keiner verpassen will.https://www.handelsblatt.com/meinung/kommentare/kommentar-merkel-versus-merz-die-soap-opera-die-keiner-verpassen-will/100199782.html
Reuters. (2024). Former Merkel rival Friedrich Merz aims to become German chancellor.https://www.reuters.com/world/europe/former-merkel-rival-friedrich-merz-aims-become-german-chancellor-2024-09-17/
The Guardian. (2025). Angela Merkel rebukes successor for alliance with far-right AfD on anti-immigration motion.https://www.theguardian.com/world/2025/jan/30/angela-merkel-rebukes-successor-for-alliance-with-far-right-afd-on-anti-immigration-motion
