AB hükümetleri doğalgaz rezervlerini hızla doldurmazsa tüketiciler daha yüksek enerji maliyetleriyle ve olası kıtlıklarla karşı karşıya kalacak.
Ben Munster ve Joana Lehner
BERLİN — Avrupa’nın doğal gaz rezervleri tehlikeli derecede azalıyor ve İran savaşı devam ederse ve soğuk hava dalgaları kış boyunca ısınma talebini artırırsa yeni enerji sorunları riski taşıyor.
Ancak kıtanın en büyük enerji tüketicisi olan Almanya bu durumdan pek de endişe duymuyor gibi görünüyor.
Almanya, AB’nin en büyük zaafı çünkü devasa boyutu nedeniyle gaz kıtlığı komşu ülkelerde de hissedilebilir ve rezervlerini yenileyememesi durumunda blok genelinde fiyatları artırabilir.
Bu durum, Berlin’in akıl almaz bir şey yapması yönünde artan çağrılara yol açtı: devlet kontrolündeki enerji devlerine her fiyattan gaz satın almaları yönünde doğrudan müdahale etmesi ve enerji politikasında yıllardır uygulanan serbest piyasa doktrinini terk etmesi.
Şimdiye kadar hükümet, AB hedeflerinin gerisinde kalmasına ve Kasım ayından itibaren fiziksel arz kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalmasına rağmen, geri adım atmayı reddetti. Savaş ve sıcak hava geleneksel teşvikleri bozup küresel tedarik zincirlerini alt üst ederken piyasaların her şeyi çözeceğine dair bir kumar oynanıyor.
Almanya’nın en büyük doğalgaz depolama birliği INES’in genel müdürü Sebastian Heinermann, “Depolama seviyeleri sadece yılın bu zamanı için olağanüstü düşük değil, tarihsel olarak da düşük” dedi.
Ancak Heinermann, Almanya’nın, “neredeyse hiç piyasa ekonomisi teşviki kalmamışken” bile rezervlerini doldurmak için hâlâ modası geçmiş, piyasa odaklı bir yaklaşıma güvendiği konusunda uyardı.
Rusya’nın 2022’deki Ukrayna işgalinden bu yana, AB ülkelerinin ciddi arz açıklarını önlemek için kışa kadar ulusal kapasitenin yüzde 90’ına ulaşmaları gerekiyordu. AB, İran savaşının patlak vermesinin ardından panik alımlarını önlemek için bu hedefi %80’e düşürdü.
Genellikle, rezervlerin doldurulması, yazın ucuza doğalgaz satın alıp depolayan ve kışın kar elde etmek için satan tüccarlar ve enerji şirketlerinin sorumluluğundadır. Ancak alıcılar, İran savaşı ve iklim değişikliğinin sonucu olarak yaz aylarındaki yüksek fiyatların bu dinamiği alt üst ettiğini ve blok genelindeki doğalgaz rezervlerinin ulusal kapasitenin yaklaşık %58’inde kaldığını, bunun da beş yıllık tarihsel ortalamanın 16 puan altında ve 2011’den bu yana en düşük seviye olduğunu söylüyor.
Düşük rezervler, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimlerin yeniden artmasıyla bağlantılı olarak doğalgaz fiyatları üzerindeki baskıyı daha da artırdı; Avrupa doğalgaz gösterge fiyatı şu anda İran savaşının ilk dört ayındaki seviyesinden sürekli olarak daha yüksek.
AB’nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu, bloğun kış aylarında arz riskiyle karşı karşıya olmadığını söyledi. Ancak enerji analiz firması Rapidan’ın bir raporu, rezervlerin Kasım ayına kadar toplam depolama kapasitesinin yalnızca %65’ine yükseleceğini öngörüyor ve AB’nin kışa kadarki hedefine “önemli ölçüde daha yüksek fiyatlar” olmadan ulaşmanın mümkün olmayacağını savunuyor.
Analistlere göre, bu risk, bloğun son yıllarda Rusya ile yaptığı uzun vadeli tedarik anlaşmalarını küresel olarak ticareti yapılan sıvılaştırılmış doğal gazın kısa vadeli alımlarıyla değiştirmesiyle daha da arttı. Bu deniz yoluyla taşınan kargolar oldukça hareketlidir ve en yüksek teklifi verene satılır; bu da alıcıları, özellikle Katar’dan gelen önemli tedariklerin kaybı ve Asya’da artan talep sonrasında, uluslararası piyasalardaki dalgalanmalara daha fazla maruz bırakmaktadır.
AB’nin en büyük doğalgaz tüketicisi olan Almanya, rezervlerinin dolmasını diğer ülkelere göre daha yavaş bir şekilde gerçekleştirdi; bunun nedeni kısmen, komşularının çoğuna kıyasla daha az müdahaleci ve piyasa odaklı bir yaklaşım benimsemesi. Sonuç olarak, son verilere göre Ağustos ayında rezervler ulusal kapasitenin yalnızca %47’sinde kaldı; bu, kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en düşük doluluk seviyesi. Bu durum özellikle endişe verici çünkü ülkenin rezervleri, AB’nin depolama kapasitesinin %20’sinden fazlasını temsil ederek, birliğin tamamı için büyük önem taşıyor.
Bununla birlikte, Berlin aynı çizgide ilerliyor. Enerji Bakanlığı, ülkenin tarihsel olarak düşük rezervlerini kabul etse de, hedeflerine ulaşılmasını sağlamak için ana devlet kontrolündeki doğalgaz alıcıları SEFE ve Uniper’e mevcut fiyatlardan doğalgaz satın alma talimatı vermeyi reddetti; bunun yerine piyasa koşullarının iyileşmesini beklemeyi tercih etti.
Almanya Enerji Bakanlığı sözcüsü POLITICO’ya verdiği demeçte, “Depolama tesislerini kış için doldurmak şirketlerin ve tüccarların sorumluluğundadır” dedi. “Hükümetin öncülüğünde depolama tesislerinin doldurulması, doğalgaz piyasasını daha da kısıtlayacak ve fiyatları daha da yükseltecektir. Önümüzdeki aylarda arz durumu aslında daha da kötüleşecektir.”
S&P Global’de kıdemli doğalgaz analisti Laurent Ruseckas, bunun doğru yaklaşım olup olmadığının kışa kadar daha netleşeceğini söyledi. Sıcaklıklar mevsim normallerinin altında seyrederse, tüccarlar son anda ek arz almak zorunda kalabilir ve bu da özellikle Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa fiyatları yükseltebilir. Öte yandan, kışın ılıman geçmesi durumunda müdahale fiyatları erken yükseltebilir.
Ruseckas, “Depolama kapasitesini siyasi olarak önceden belirlenmiş bir seviyeye getirmek için şimdi alım yapmaya başlarsanız, kışın soğuk olduğunda daha yüksek fiyatlar almayacağınızın garantisini almak için fiyatları şimdi yükseltiyorsunuz” dedi.
Almanya’nın hızlı hareket etme konusundaki isteksizliği, AB’nin parçalanmış enerji sektörünün, rezervleri azalırken bile Avrupa ülkelerini sürekli olarak geride bırakarak arzı güvence altına almak için daha hızlı hareket eden daha merkezi Asya ekonomileriyle rekabet etme zorluğunu da vurguluyor.
Diğerleri ise fiziksel arz sıkıntılarının da mümkün olduğu konusunda uyarıyor. INES’ten Heinermann, SEFE’nin ulaşılabilir olduğunu söylediği ülkenin rezervlerinin %76’sına kadar doldurulmasının bile, kışın “olağanüstü soğuk” geçmesi durumunda arz ihtiyaçlarını karşılamayabileceği konusunda uyardı. Bu durum, Almanya’nın acil doğalgaz yardımı sağlamakla yükümlü olduğu Avusturya, İsviçre, İtalya ve Danimarka gibi komşu ülkelere de yansıyabilir.
Heinermann; Alman hükümetini, depolama tesislerindeki şebeke ücretlerini düşürerek veya ulusal şebekelerde doğalgazın dönüştürülmesi için uygulanan ücretleri kaldırarak daha hızlı stok yenilemeyi teşvik etmeye çağırdı. Berlin, yeni bir acil durum doğalgaz stoku planını zaten açıkladı, ancak bu sadece ülkenin doğalgaz kapasitesinin %10’unu kapsayacak ve resmi olarak gelecek yaz başlayacak.
Diğer büyük doğalgaz tüketicilerinin de özel sektöre yönelmiş olması şaşırtıcı değil. Serbest piyasa savunucularından biri olan ve düşük doğalgaz rezervlerinden muzdarip Hollanda, bu yazın başlarında devlet enerji şirketi EBN’ye rezervlerini daha hızlı bir şekilde doldurması için 1,2 milyar Euro tahsis etti.
Ancak Berlin’in enerji devleri şimdilik kendi görüşlerinde ısrarcı.
SEFE sözcüsü POLITICO’ya verdiği demeçte, “uluslararası çatışmaların” Avrupa depolama seviyelerini etkileyebileceğini ancak müdahale olmadan %70 hedefinin “ulaşılabilir” olduğunu söyledi. Alman depolama kapasitesinin %78’inin zaten rezerve edildiğini belirtti, ancak bunun mutlaka depolanan gerçek doğalgaz hacimlerine yansımadığını da kabul etti.
Gerekirse düzenleyici önlemlerin faydalı olabileceğini, ancak piyasaları bozabileceğini ve maliyetleri artırabileceğini de ekledi, ancak ne tür önlemlerden bahsedeceğini belirtmedi.
Uniper sözcüsü ise daha az emin bir şekilde, mevcut dolum hızıyla “kış sezonu başlamadan önce hedef depolama seviyelerine ulaşmanın giderek daha zor olacağı” konusunda uyardı. Ancak o da müdahale çağrısında bulunmaktan kaçındı ve bunun yerine, Brüksel’deki doğalgaz lobicilerinin kuralları tamamen kaldırma yönündeki artan çağrılarını yansıtarak dolum için daha iyi teşvikler sağlanması gerektiğini savundu.
Orjinal Makale: Germany’s gas gamble puts Europe’s winter at risk
Photo: Almanya’nın Rehden kentindeki yer altı doğalgaz tesisi, Mayıs 2022’de çekilen bir fotoğrafta görülüyor. | David Hecker/Getty Images
