Aşırı sağ ve aşırı sol, ilk turda iyi sonuçlar elde etti. Ancak şimdi her şey, 22 Mart’taki ikinci tur oylama öncesinde kurulacak karmaşık ittifaklara bağlı.
ÇEVİRİ
Marion Solletty
PARİS — Pazar günü yapılan Fransa belediye seçimlerinin ilk turunda hem aşırı sağ hem de aşırı sol güçlü sonuçlar aldı. Bu tablo, 2027 başkanlık yarışı öncesinde siyasi rüzgârların hangi yöne estiğine dair ilk ipuçlarını veriyor.
Bununla birlikte, pazar günkü sonuçlardan çok geniş kapsamlı sonuçlar çıkarmak doğru olmaz; çünkü ikinci turda çok şey değişebilir. Daha alt sıralarda kalan adaylar, 22 Mart’taki ikinci tur öncesinde sonuçları dramatik biçimde değiştirebilecek ittifaklar kurmak için yoğun çaba harcıyor.
Ulusal Birlik (National Rally) iyi sonuçlar aldı ancak özellikle güçlü olduğu güney bölgelerinde arzuladığı ezici zaferleri elde edemedi. Marsilya ve Toulon gibi hedef şehirlerde şimdi ikinci turda zorlu mücadelelerle karşı karşıya. Yine de adaylarının birkaçı oyların yüzde 40’ından fazlasını aldı; bu da birçok merkez adayın ancak hayal edebileceği bir oran.
Spektrumun öteki ucunda ise Jean-Luc Mélenchon’un sert sol çizgideki hareketi Boyun Eğmeyen Fransa (France Unbowed), kuzeydoğudaki Lille ve Roubaix gibi bazı kentlerde beklenenden daha iyi performans gösterdi. Bu durum, Mélenchon’un gelecek yılki başkanlık seçimi öncesinde kilit bir aktör olma konumunu pekiştiriyor. Adaylarının güçlü performansı, giderek daha “toksik” görülen Mélenchon’la ittifaka mesafeli duran ılımlı sol için baş ağrısı yaratacak; ancak aynı zamanda onu tamamen göz ardı etmelerini de imkânsız kılacak.
İşte POLITICO’ya göre yarışın nasıl şekillendiğine dair temel çıkarımlar:
Aşırı sağ için güçlü sonuçlar, ama ezici zafer yok
Fransa’nın iki turlu seçim sistemi, tarihsel olarak Marine Le Pen’in Ulusal Birlik partisine karşı işledi. Belediye başkanlığı ve belediye meclisi seçimlerinde de, ikinci tur öncesinde aşırı sağı engellemek için geçici ittifaklar kurulması bunun örneklerinden biri oldu.
*İnfografik çalışma analiz yazısından yola çıkarak Yapay Zekai ile oluşturulmuştur. Orjinal Makale’de yer almamaktadır.
Bu kez parti, merkez ile sol arasındaki çekişmeden faydalanmayı ve ülke genelinde artan cazibesini kullanarak bir sıçrama yapmayı umuyordu.
Bu açıdan bakıldığında ilk tur, parti için karmaşık bir tablo ortaya koydu. Partinin güneyde yönettiği tek büyük şehir olan Perpignan’da mevcut belediye başkanı ve parti genel başkan yardımcısı Louis Aliot mutlak çoğunlukla yeniden seçildi.
Ancak parti, kazanmayı umduğu şehirlerden biri olan Toulon’da beklenen büyük çıkışı yapamadı. Marine Le Pen’in en yakın isimlerinden biri olan milletvekili Laure Lavalette, ikinci turda rakiplerine karşı zorlu bir mücadele verecek.
Yine de aşırı sağ, uzun süredir merkez sağın ve merkez solun kaleleri olan kent merkezlerinde kayda değer bir ilerleme kaydediyor.
Bunun en çarpıcı örneği Fransa’nın ikinci büyük kenti Marsilya. Burada Ulusal Birlik adayı Franck Allisio, birkaç ılımlı sol partinin desteğini alan mevcut belediye başkanı Benoît Payan’la başa baş gidiyor.
Ulusal Birlik Başkanı Jordan Bardella, sandıkların kapanmasından birkaç dakika sonra, “Bu sonuçlar, çok büyük olduğunu bildiğimiz bir beklentiyi ortaya koyuyor” dedi. Bardella, ikinci tura atıfla “Değişim 2027’ye kadar beklemeyecek — gelecek pazar başlayacak” diye ekledi.
Yine de Allisio’nun ikinci turda kazanması kolay görünmüyor. Marsilya’da ikinci tura kalan sol aday, aşırı sağın önünü kesmek için Payan’la ittifak yapılmasını gündeme getirmiş durumda.
Merkez sağ sıkışıyor
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un müttefikleri ülke genelinde baskı altında. Çünkü merkez sağ adaylar, büyük şehirlerde ellerindeki belediyeleri korumakta ya da yenilerini kazanmada zorlanıyor; zira aşırı sağ seçmen tabanlarının bir kısmını çekip alıyor.
Bunun en belirgin örneklerinden biri Nice. Burada Le Pen’in müttefiki Eric Ciotti, ilk tahminlere göre oyların yüzde 40’ından fazlasını alarak, merkez partilerce desteklenen mevcut belediye başkanı Christian Estrosi karşısında ikinci tur öncesi favori konumuna yerleşti.
Ciotti, 2022’den 2024’e kadar Cumhuriyetçiler Partisi’nin (Les Républicains) başkanıydı. Ancak kendi partisinin onayı olmadan Le Pen’in Ulusal Birlik partisiyle anlaşma yapmasının ardından, kendi partisi tarafından dramatik bir biçimde görevden uzaklaştırılmıştı.
Nice yarışı, hem geleneksel merkez sağın aşırı sağa karşı direnme mücadelesini hem de Ciotti ile Estrosi arasındaki sert kişisel rekabeti yansıtıyor. Estrosi de bir dönem muhafazakâr Cumhuriyetçiler partisinin üyesiydi.
Merkezin yıldızı Edouard Philippe ayakta kaldı
Eski Başbakan Edouard Philippe, anketlerde Komünist rakibiyle başa baş görünmesinin ardından bir korku yaşadı; ancak 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinin merkezdeki önde gelen adayı, sanayi kenti Le Havre’da rahat biçimde birinci çıktı.
2027 adaylığını zaten ilan etmiş olan Philippe, Normandiya’daki belediye başkanlığı yarışını kaybetmesi halinde cumhurbaşkanlığı adaylığından çekileceğini söylemişti. Bu nedenle siyasi geleceği risk altındaydı.
Philippe sonuçların ardından, “Anketler seçim değildir; demokrasilerde kararı seçmen verir” dedi.
Sert sol yüksek oy aldı
Mélenchon’un sert sol hareketi Boyun Eğmeyen Fransa, hedeflediği bazı kilit şehirlerde beklenenden daha iyi sonuç aldı. Bu da 2027 başkanlık yarışı öncesinde ılımlı solun rahatsızlığını artıracak.
Bunun en çarpıcı örneği kuzeydeki Lille kenti. Burada Boyun Eğmeyen Fransa’nın adayı, bazı projeksiyonlara göre mevcut merkez sol belediye başkanıyla başa baş durumda. Hareket ayrıca Lille’in banliyösündeki kalabalık işçi kenti Roubaix’de de birinci gelmeye hazırlanıyor.
Geçen ay aşırı sağcı bir aktivistin ölümü etrafında patlak veren tartışma nedeniyle partinin bu seçimdeki şansı ciddi biçimde sorgulanıyordu. Ancak Boyun Eğmeyen Fransa’nın, genç seçmenlere ve çoğu göçmen kökenli işçi sınıfı kent nüfusuna odaklanan stratejisi, özellikle Mélenchon’a yöneltilen antisemitizm suçlamaları gibi tekrar eden tartışmalara rağmen işe yarıyor.
Siyaset bilimci ve anket şirketi Cluster17’nin başkanı Jean-Yves Dormagen, “Bu seçim, büyük şehirlerde güçlü bir Boyun Eğmeyen Fransa tabanı bulunduğunu doğruluyor” dedi.
Dormagen ayrıca pazar günkü sonuçların, Fransa’daki siyasi tablonun ne kadar kutuplaşmış ve parçalanmış olduğunu da teyit ettiğini vurguladı. Pek çok şehirde dört hatta beş aday ikinci tura kaldı; oysa birkaç yıl öncesine kadar bu durum istisnai sayılıyordu.
Ilımlı solun önünde ciddi baş ağrıları var
Bu parçalı siyasi manzara, özellikle soldaki zayıflayan ılımlılar için bir dizi bölünme krizine yol açıyor. Üstelik seçim gecesinde iç çekişmeler şimdiden görünür hale geldi.
Ilımlı sol, sert sol Boyun Eğmeyen Fransa ile yerel ve geçici ittifaklar yapıp yapmama konusunda bölünmüş durumda. Çünkü hareketin ateşli lideri Mélenchon, merkez seçmen açısından son derece itici bir figür haline gelmiş durumda.
Sosyal demokrat figür Raphaël Glucksmann, pazar günü, “Aşırı sağ dalgasını Jean-Luc Mélenchon’u ayağımıza bağlayarak durduramayız” dedi. Glucksmann uzun süredir Mélenchon’un çıkışlarını ve siyasi konumlanışını eleştiriyor.
Bu açıklama, radikal solla ittifaka kapıyı açık bırakan Yeşiller lideri Marine Tondelier ile onu karşı karşıya getirdi.
Tondelier, “Ben soldaki farklılıkları, sol ile sağ arasındaki farklılıklardan daha küçük görüyorum” dedi.
Sosyalist Parti ulusal düzeyde Mélenchon’a sırt çevirmiş olsa da, seçim matematiği bazı adayları yerel düzeyde yeniden düşünmeye zorlayabilir.
Nantes, Rennes, Marsilya ve hatta Paris gibi önemli kent merkezlerinde, zafere giden yol Boyun Eğmeyen Fransa adaylarıyla anlaşma yapmaktan geçebilir; çünkü bu adayların hepsi ikinci tura kaldı. Limoges ve Toulouse gibi yerlerde ise solun sağcı mevcut belediye başkanını devirmesi mümkün görünüyor — ancak burada Boyun Eğmeyen Fransa adayları Sosyalistlerin önünde.
Sosyalistler, başkent Paris’ten bir miktar iyimserlik devşirebilir. Partinin adayı Emmanuel Grégoire, başkentte merkez sağ rakibi Rachida Dati’nin önünde rahat bir birincilik elde etti. Ancak ikinci turda sert solun oyları olmadan kazanması garanti değil.
Grégoire, “Gelecek pazar Paris’in geleceği açısından belirleyici bir an olacak. Mesele, birlikte nasıl yaşayacağımız” dedi.
Boyun Eğmeyen Fransa’dan Sophia Chikirou ise onunla ittifak kurmaya cesurca çağrı yaparak, “Telefonu bekliyorum” dedi.
Orjinal Makale: 5 takeaways from France’s local elections
Photo: Marseille’s incumbent mayor Benoît Payan speaks to the press following the results of the first round of France’s 2026 municipal elections. | Thibaud Moritz/AFP via Getty Images
