Brexit, Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılması süreci, modern tarihin en tartışmalı siyasi olaylarından biri olarak kabul edilir. 23 Haziran 2016’da düzenlenen referandumda, Britanyalı seçmenlerin yüzde 51,9’u ayrılma lehinde oy kullanırken, yüzde 48,1’i kalmaktan yana tavır aldı.
ANALİZ
Bu karar, yıllarca süren müzakerelerin ardından 31 Ocak 2020’de resmileşti ve 1 Ocak 2021’de tam geçiş dönemi sona erdi. Brexit savunucuları, egemenlik, göç kontrolü ve ticaret özgürlüğü gibi avantajları öne sürerken, karşıtlar ekonomik kayıplar, bürokratik engeller ve uluslararası izolasyon risklerini vurguladı. Ancak, ayrılığın üzerinden beş yıl geçmişken, 2025 yılı kamuoyu anketleri bu tartışmayı yeni bir boyuta taşıyor. Bu makale yazısı, Birleşik Krallık’ta gerçekleştirilen ciddi anket sonuçlarını temel alarak Brexit’in başarı mı yoksa başarısızlık mı olduğunu analiz edecek. Verilere dayanarak, Brexit’in büyük ölçüde bir başarısızlık olarak algılandığını göstermeye çalışacağız zira anketler regret (pişmanlık) oranlarının rekor seviyelere ulaştığını, ekonomik ve sosyal maliyetlerin halk nezdinde ağır bastığını gösteriyor.
David Cameron’ın 2015’te vaat ettiği referandum, UKIP gibi partilerin baskısıyla gerçekleşti ve sonuçta ayrılık kararı çıktı. Ayrılık sonrası, Boris Johnson hükümeti “fırın hazır anlaşma” olarak nitelendirdiği Ticaret ve İşbirliği Anlaşması’nı imzaladı. Ancak, bu anlaşma gümrük kontrolleri, Kuzey İrlanda protokolü ve hizmet ticaretindeki kısıtlamalar nedeniyle eleştirildi. 2025’e gelindiğinde, küresel olaylar –COVID-19 pandemisi, Rusya-Ukrayna savaşı ve enflasyon krizi– Brexit’in etkilerini daha da belirginleştirdi. Anketler, halkın bu süreçte yaşanan ekonomik zorlukları doğrudan Brexit’e bağladığını gösteriyor. Örneğin, gıda fiyatlarındaki artışlar, tedarik zinciri sorunları ve iş gücü eksikliği, günlük hayatı etkileyen somut örnekler olarak öne çıkıyor.
Bu bağlamda, 2025 anketleri sadece bir anlık fotoğraf değil, yılların birikmiş memnuniyetsizliğinin yansımasıdır. Makalenin devamında, bu anketleri detaylı inceleyerek Brexit’in neden başarısızlık olarak görüldüğünü ele alacağız.
2025 Kamuoyu Anket Sonuçları: Pişmanlık Dalga Dalga Yükseliyor
2025 yılı, Brexit’e yönelik kamuoyu algısında dönüm noktası niteliğinde. Birleşik Krallık’ın önde gelen anket şirketleri –Statista, YouGov ve Best for Britain– tarafından gerçekleştirilen araştırmalar, halkın büyük çoğunluğunun ayrılığı bir hata olarak değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Statista’nın Haziran 2025 verilerine göre, Britanyalıların yüzde 56’sı Brexit’in yanlış bir karar olduğunu düşünürken, sadece yüzde 31’i doğru buluyor. Bu oran, Temmuz 2022’den beri pişmanlık seviyesinin yüzde 50’nin üzerinde seyrettiğini gösteriyor. Ocak 2025’te yapılan bir başka Statista anketi, Brexit’in yaşam maliyeti ve ekonomi üzerindeki etkisini “çoğunlukla olumsuz” olarak görenlerin oranını vurguluyor.
Metodoloji açısından, bu anketler 18 yaş üstü 2.239 yetişkinle çevrimiçi gerçekleştirilmiş ve Great Britain’ı kapsıyor. YouGov’un Haziran 2025 anketi, daha da çarpıcı sonuçlar sunuyor. Katılımcıların yüzde 61’i Brexit’i “başarısızlıktan ziyade başarısızlık” olarak nitelendirirken, sadece yüzde 13’ü “başarı” diyor. Pişmanlık oranı burada da yüzde 56 seviyesinde; ancak Leave (ayrılık) seçmenlerinin yüzde 68’i hala kararlarını savunuyor. Anket, AB ile daha yakın ilişki isteyenlerin yüzde 65 olduğunu belirtiyor, fakat yeniden katılmanın öncelikli bir konu olmadığını (yüzde 37) ekliyor. Bu, halkın Brexit’i başarısızlık olarak gördüğü halde, acil bir geri dönüşü ekonomik önceliklere tercih etmediğini işaret ediyor. Anket, Ağustos 2024 verilerini de referans alarak zaman içindeki değişimi gösteriyor: Pişmanlık, pandemi sonrası sürekli artmış.Best for Britain’ın Eylül 2025 raporu, YouGov tabanlı 4.368 katılımcılı bir anketle Brexit karşıtlığını partidik bazda inceliyor. Genel olarak yüzde 62 başarısızlık derken, yüzde 11 başarı diyor.
Labour, Liberal Democrats ve Green Party destekçileri arasında bu oran yüzde 82-87’ye çıkıyor; ekonomik zarar (yüzde 53-58) ve ticaret kesintileri en büyük nedenler. Conservative seçmenlerinde bile yüzde 40 başarısızlık diyor, Reform UK destekçilerinde ise görüşler bölünmüş (üçte bir başarı, üçte bir başarısızlık). Bu anket, Brexit karşıtlığının sol ve merkez partileri birleştirdiğini, Reform UK’in yükselişine rağmen pro-Avrupa bloğunun daha güçlü olduğunu savunuyor.Aralık 2025’te Peter Kellner’ın YouGov verilerine dayalı analizi, pişmanlığın demografik boyutunu ele alıyor: Remain (kalma) seçmenlerinin yüzde 8’i şimdi ayrılıktan yana, ama Leave seçmenlerinin yüzde 29’u yeniden katılmak istiyor. Toplamda, Brexit karşıtları 8,1 milyon çoğunluk oluşturuyor; bu, 2016’daki ayrılık çoğunluğunun yaşlanma ve ölüm nedeniyle eridiğini gösteriyor. Guardian’ın Aralık 2025 makalesi ise, YouGov’a atıfla halkın üçte ikisinin Brexit’i başarısızlık gördüğünü belirtiyor. Bu veriler, anketlerin tutarlılığını kanıtlıyor: 2025 boyunca pişmanlık yüzde 55-62 arasında dalgalanıyor, başarı algısı ise yüzde 9-13’te kalıyor.
Analiz: Neden Başarısızlık? Ekonomik, Sosyal ve Siyasi Maliyetler
Bu anket sonuçları, Brexit’in neden başarısızlık olarak algılandığını anlamak için kritik. Öncelikle ekonomik boyut: Guardian’ın alıntıladığı bir çalışma, Brexit’in GSYİH’yi yüzde 6-8 azalttığını gösteriyor. Bu, kişi başı gelir kaybı anlamına geliyor; maliye bakanı da zararı “ciddi ve uzun süreli” olarak tanımlıyor. Ticaret engelleri nedeniyle 16.000 işletme AB ile ticareti bıraktı, mal ihracatı yüzde 20 düştü. Best for Britain anketinde, katılımcıların yüzde 53-58’i ekonomik zararı başarısızlığın ana nedeni olarak görüyor. Göç kontrolü vaadi gerçekleşse de, iş gücü eksikliği (özellikle tarım ve sağlıkta) enflasyonu tetikledi. Statista’nın Ocak 2025 verileri, yaşam maliyetindeki artışı doğrudan Brexit’e bağlıyor. Sosyal açıdan, Brexit bölünmeleri derinleştirdi. YouGov’a göre, Leave seçmenleri hala memnun olsa da, gençler ve eğitimliler pişmanlıkta öncü. Kuzey İrlanda protokolü, birlikçi-milliyetçi gerilimleri artırdı; İskoçya’da bağımsızlık talepleri yükseldi. Kellner’ın analizi, demografik değişimin pişmanlığı büyüttüğünü vurguluyor: Genç seçmenler AB’ye dönmek istiyor. Siyasi olarak, Brexit hükümetleri istikrarsızlaştırdı. Johnson’ın istifası, Truss’un kısa dönemi ve Starmer’ın “yeniden yakınlaşma” vaadi, başarısızlığın kanıtı. Guardian, jeopolitik kayıpları –AB’nin 150 milyar euroluk güvenlik fonuna erişim zorluğu– ele alıyor. Bu, Brexit’in izolasyon yarattığını gösteriyor. Karşıt argümanlar –egemenlik kazancı– anketlerde zayıf kalıyor; sadece yüzde 11 başarı diyor. Reform UK gibi partiler Brexit’i savunuyor, ama genel kamuoyu karşıt.
Karşı Görüşler ve Gelecek Perspektifleri
Elbette, Brexit’in başarı yönleri de var. Bazı sektörlerde (örneğin aşı dağıtımı) bağımsız karar alma özgürlüğü sağladı. Reform UK destekçileri arasında üçte biri başarı diyor, mutluluk duygusu baskın. Ancak, bu azınlık görüşü; YouGov’a göre Leave seçmenlerinin bile yüzde 29’u pişman. Gelecekte, Starmer hükümeti AB ile “yeniden ayar” peşinde, ama tam üyelik uzak. Anketler, yüzde 56’nın yeniden katılmayı desteklediğini gösterse de, öncelik değil. Bu, Brexit’in kalıcı bir başarısızlık olarak kalabileceğini işaret ediyor.Sonuç2025 anketleri, Brexit’in ezici bir başarısızlık olduğunu kanıtlıyor. Pişmanlık yüzde 56-62 arasında, başarı algısı yüzde 9-13’te. Ekonomik kayıplar, sosyal bölünmeler ve siyasi instabilite, halkı ikna etmiş durumda. Bu veriler, Brexit’in vaatlerini yerine getiremediğini göstererek, gelecek politikaları şekillendirmeli. Britanya, AB ile daha yakın ilişkiler kurarak zararı minimize edebilir; aksi takdirde, pişmanlık büyümeye devam edecek.
Photo: socialeurope.eu/
Kaynakça
Best for Britain. (2025). The Brexit Report: Public attitudes towards Brexit ahead of the 2025 Budget. https://www.bestforbritain.org/polling_report_brexit_opinion_2025Creasy, S. (2025, December 8). Britain is stuck with a failed Brexit that neither citizens nor leaders want. Here are three ways to fix that. The Guardian.
https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/dec/08/brexit-failed-uk-euKellner, P. (2025, December 7). The majority opposed to Brexit has reached eight million. Substack.
https://kellnerp.substack.com/p/the-majority-opposed-to-brexit-hasStatista. (2025). Brexit poll 2025.
https://www.statista.com/statistics/987347/brexit-opinion-poll/YouGov. (2025, June 19). Nine years after the EU referendum, where does public opinion stand on Brexit?
